DARENDE SOMUNCU BABA

Malatyadaki diğer camileri görmek için camiler linkinden daha detaylı inceleyebilirsiniz . https://www.malatyawebsite.com.tr/camiler.php

SOMUNCU BABA

Kültür ve Tarih » Darende Somuncu Baba Malatya’nın Manevi Mimarı:

Darende Somuncu Baba Türbesi ve Külliyesi Tarihi Anadolu’nun kalbinde, tarihin ve inancın kesişim noktasında yer alan Malatya, sadece eşsiz lezzetleri ve antik kentleriyle değil, bağrında yetiştirdiği manevi önderlerle de İslam dünyasında çok özel bir yere sahiptir. Bu manevi önderlerin en başında, Osmanlı Devleti’nin kuruluş dönemine fikirleriyle, ahlakıyla ve yetiştirdiği talebelerle yön veren, asıl adı Şeyh Hamid-i Veli olan Somuncu Baba gelir.

Malatya’nın Darende ilçesinde, kayalıkların arasından süzülen Tohma Çayı’nın hemen kıyısında yer alan Somuncu Baba Türbesi ve Külliyesi, her yıl yüz binlerce yerli ve yabancı turisti ağırlayan, huzurun ve inanç turizminin adeta merkez üssü konumunda olan muazzam bir mirastır. Bu kapsamlı rehber yazımızda, Somuncu Baba’nın tarihi geçmişini, hayatını, Darende ile olan bağını ve külliyenin mimari özelliklerini en ince detaylarına kadar ele alacağız.

1. Somuncu Baba (Şeyh Hamid-i Veli) Kimdir?

Tarihi Geçmişi ve Hayatı Somuncu Baba, 1331 (Hicri 732) yılında Kayseri’nin Akçakaya köyünde dünyaya gelmiştir. Soyu, Peygamber Efendimiz Hazreti Muhammed’in (S.A.V.) nesline, yani Hazreti Hüseyin efendimize dayanmaktadır; bu yönüyle kendisi bir seyyiddir. İlk eğitimini babası Şeyh Şemseddin Musa Efendi’den alan Şeyh Hamid-i Veli, bilime ve tasavvufa olan açlığı nedeniyle dönemin en büyük ilim merkezlerine seyahat etmiştir. İlim Yolculuğu: Şam, Tebriz, Erdebil ve Hicaz gibi dönemin büyük İslam merkezlerinde tefsir, hadis ve fıkıh eğitimi almıştır.Tasavvufi Kemalat: Erdebil’de Şeyh Hoca Alaaddin-i Erdebilî’nin dergahında uzun yıllar hizmet ederek tasavvuf yolunda kemalata ermiş ve "mürşid-i kamil" (manevi öğretmen) icazetini alarak Anadolu’ya geri dönmüştür.

2. Neden "Somuncu Baba" Denilmiştir?

Bursa Yılları ve Sırrın İfşası Anadolu’ya döndükten sonra Osmanlı’nın o dönemki başkenti olan Bursa’ya yerleşen Şeyh Hamid-i Veli, burada nefis terbiyesi ve tevazu gereği gerçek ilmini halktan gizlemiştir. Bursa’da bir ekmek fırını açmış, kendi elleriyle yoğurduğu ve pişirdiği ekmekleri sırtına alarak sokak sokak gezdirmiş, halka dağıtmıştır. Ekmekleri satarken veya dağıtırken kurduğu "Somunlar müminler, somunlar!" nidası nedeniyle Bursa halkı ona sevgiyle "Somuncu Baba" veya "Ekmekçi Koca" lakabını takmıştır. Ancak onun sıradan bir fırıncı olmadığı, Yıldırım Bayezid Han tarafından yaptırılan Bursa Ulu Cami’nin açılış gününde (1399-1400 yılları civarı) anlaşılmıştır. Padişahın emriyle caminin ilk açılış hutbesini okumak zorunda kalan Somuncu Baba, Fatiha Suresi’ni yedi farklı tefsir boyutuyla öyle bir açıklamıştır ki, dönemin Şeyhülislamı Molla Fenari başta olmak üzere tüm İslam alimleri onun dehası ve manevi büyüklüğü karşısında hayrete düşmüştür. Sırrının ve velilik makamının ifşa olmasının ardından, şöhretten ve ilgiden kaçmak amacıyla büyük bir tevazu göstererek aynı gece Bursa’yı terk etmiştir.

3. Somuncu Baba’nın Darende Yılları ve Vefatı

Bursa’dan ayrıldıktan sonra bir süre Adana Ceyhan ve Mekke-Medine topraklarında bulunan Somuncu Baba, ömrünün son dönemini geçirmek, talebelerini yetiştirmek ve manevi tohumlar ekmek üzere Malatya’nın Darende ilçesine gelmiştir. Darende’nin o dönemki doğal yapısı, korunaklı vadisi ve sarp kayalıkları, tasavvufi bir inziva ve eğitim hayatı için oldukça uygundur. Somuncu Baba, bugünkü külliyenin bulunduğu Tohma Kanyonu’nun girişine yerleşerek burayı bir ilim ve irfan merkezine dönüştürmüştür. Başta Osmanlı Devleti’nin manevi mimarlarından, İstanbul’un fethini müjdeleyen Hacı Bayram-ı Veli olmak üzere birçok büyük zatı burada yetiştirmiştir. 1412 yılında Darende’de vefat eden Şeyh Hamid-i Veli, bugünkü türbesinin bulunduğu yere defnedilmiştir. Cenaze namazını, en seçkin talebesi olan Hacı Bayram-ı Veli kıldırmıştır.

4. Somuncu Baba Türbesi ve Külliyesi’nin Mimari Özellikleri

Darende Somuncu Baba Külliyesi, sadece manevi bir sığınak değil, aynı zamanda Türk-İslam mimarisinin doğayla en güzel entegre olduğu yapılardan biridir. Zaman içerisinde aslına uygun olarak genişletilen külliye, günümüzde şu önemli bölümlerden oluşmaktadır: Şeyh Hamid-i Veli Camii ve Türbesi Külliyenin kalbi olan bu bölümde Somuncu Baba’nın naaşının bulunduğu sanduka yer alır. Türbe kısmı, taş işçiliğinin en zarif örneklerini barındıran taş kemerler ve geleneksel motiflerle bezelidir. Caminin içerisine adım attığınızda sizi karşılayan mistik hava ve gül kokusu, ziyaretçilere tarifsiz bir huzur verir. Türbe odasında ayrıca Somuncu Baba'nın oğlu Halil Taybi Efendi'nin de kabri bulunmaktadır. Tohma Kanyonu ve Kudret Havuzu Külliyeyi dünyadaki diğer birçok inanç merkezinden ayıran en büyük özellik, arkasını dayadığı devasa taş duvarlar ve önünden akan Tohma Çayı'dır. Kanyon içerisinde yer alan ve kış-yaz sıcaklığı 22°C olan, şifalı sularıyla bilinen Kudret Havuzu, külliyeyi ziyaret edenlerin doğayla buluştuğu eşsiz bir rekreasyon alanıdır. Somuncu Baba Kütüphanesi ve Müzesi İçerisinde yüzlerce yıllık el yazması eserlerin, tarihi levhaların, tespihlerin ve dönemsel objelerin sergilendiği müze ile zengin araştırma kaynaklarına sahip kütüphane, külliyenin ilmi geleneğinin günümüzde de yaşatılmasını sağlamaktadır.

5. Somuncu Baba Öğretisinin Günümüzdeki Önemi

Somuncu Baba’nın felsefesi; sevgi, hoşgörü, helal kazanç ve tevazu üzerine kuruludur. Onun yüzyıllar öncesinden fırınından yükselen o sıcak ekmek kokusu, aslında Anadolu insanının cömertliğini, paylaşımcılığını ve barışçıl ruhunu simgeler. "Her gördüğünü Hızır bil, her geceyi Kadir bil" düsturuyla insanlara yaklaşan bu öğreti, günümüz modern dünyasının karmaşasında yönünü kaybeden insanlık için hala en parlak deniz fenerlerinden biridir. Gezginler ve Ziyaretçiler İçin Darende Ulaşım Rehberi Malatya şehir merkezine yaklaşık 110 kilometre uzaklıkta bulunan Darende ilçesindeki külliyeye ulaşım son derece kolaydır. Karayolu Ulaşımı: Malatya-Kayseri karayolu üzerinde yer alan ilçeye, Malatya merkezden kalkan ilçe minibüsleri veya özel araçlarla yaklaşık 1.5 saatlik keyifli bir yolculukla ulaşılabilir. Road trip (yolculuk) severler için yol boyunca uzanan engebeli dağ manzaraları harika enstantaneler sunar.Ziyaret İçin En Uygun Dönem: Külliye ve çevresindeki kanyon, dört mevsim ayrı bir güzelliğe bürünse de; doğanın uyandığı, Tohma Çayı'nın coşkuyla aktığı ilkbahar ve sonbahar ayları ziyaret için en ideal zamanlardır.Son Söz: Darende Somuncu Baba Türbesi ve Külliyesi; su sesinin, kuş cıvıltılarının, devasa kayalıkların ve kalbi ısıtan duaların bir arada eridiği saklı bir cennettir. Malatya seyahatinizde burayı ziyaret etmek, ruhsal bir arınma yaşamanın yanı sıra, Osmanlı'nın kuruluşundaki o saf ve samimi harcı yerinde hissetmek anlamına gelecektir.